Saturday, June 13, 2009

သြားျပန္အစားထုိးေတာ့မယ္ဆုိရင္...


သြားတစ္ေခ်ာင္းႏွဳတ္လုိက္ရျပီးရင္၊ သြားဖုံးရုိးအနာက်က္လုိ႔ သြားဖုံးသားျပည့္လာတာနဲ႔ သြားျပန္အစားထုိးလုိ႔ရပါတယ္။ အၾကမ္းအားျဖင့္၊ သြားႏွဳတ္ျပီး၂လေလာက္အၾကာလုိ႔ေျပာလုိ႔ရပါတယ္။ ဒီလုိသြားအစားထုိးတာကုိ၊ ျမန္မာလုိနားလည္ေအာင္ သြားစုိက္တယ္လုိ႔ဘဲ လြယ္လြယ္ေျပာေလ့ရွိပါတယ္။ တကယ့္ကုသမွဳအရ၊ သြားဖုံးရုိးထဲ သတၱဳတုိင္ (dental implant) စုိက္ထည့္ျပီး သြားျပန္အစားထုိးတာကုိမွ၊ သြားစုိက္တယ္လုိ႔ ေခၚႏုိင္ပါတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာ အခုလက္ရွိလုပ္ႏုိင္တဲ့နည္းက၊ သြားအရွင္အစားထုိးနည္းနဲ႔ သြားအေသအစားထုိးနည္းႏွစ္ခုဘဲရွိပါေသးတယ္။


၁။သြားအေသအစားထုိးျခင္း (fixed partial denture/ dental bridge)
ဒီနည္းမွာေတာ့၊ သြားတစ္ေခ်ာင္းသုိ႔မဟုတ္ႏွစ္ေခ်ာင္း က်ဳိးသြားတဲ့၊ ႏွဳတ္လုိက္ရတဲ့ေနရာမွာ၊ ေဘးတစ္ဖက္တစ္ခ်က္မွာ က်န္ေနတဲ့ သြားအေကာင္းေပၚငုံျပီး၊ ကပ္တဲ့ေဆးနဲ႔ ျပဳတ္မထြက္ေအာင္ ကပ္ထားလုိက္တဲ့ အတြက္၊ အလြယ္တကူမျပဳတ္ႏုိင္ မျဖဳတ္ထုတ္ႏုိင္ပါဘူး။ ျမန္မာလုိေတာ့၊ သြားအေသစုိက္လုိ႔သုံးစဲြေခၚေ၀ၚေနၾကပါတယ္။ တကယ္က အေသစုိက္ထည့္လုိက္တာမဟုတ္ဘဲ၊ ေဘးသြားေတြကုိ ေသးသြားေအာင္ စက္နဲ႔စားပစ္လုိက္ျပီး၊ သြားတုကုိအေပၚက ငုံျပီးစြပ္လုိက္တာပါ။ ေဘးသြားေတြကုိတံတားလုိတဲြထားတဲ့အတြက္ dental bridge လုိ႔ေခၚတာပါ။ သဘာ၀သြားေတြေပၚတင္ထားတဲ့အတြက္၊ ၀ါးအားေကာင္းပါတယ္။


ဒါေပမယ့္ဒီနည္းက၊ သြားတစ္ေခ်ာင္းႏွစ္ေခ်ာင္းျပန္အစားထုိးတာမ်ဳိးမွသာေကာင္းပါတယ္။ ႏွစ္ေခ်ာင္းထက္ပုိရင္ေတာ့၊ ေဘးကသဘာ၀သြားေတြက၊ ၀န္ပုိထမ္းရလုိ႔ ခဏနဲ႔ ယုိင္နဲ႔လာတတ္ပါတယ္။
အားသာခ်က္-ျဖဳတ္ရန္တတ္ရန္သီးသန္႔ေဆးေၾကာရန္မလုိ၊ ပုံမွန္သြားတုိက္ရင္းသန္႔စင္ႏုိင္။
- သဘာ၀သြားလုိ၀ါးႏုိင္
-သတၱဳသုိ႔မဟုတ္ေၾကြ (porcelain) ေရြးခ်ယ္စုိက္ႏုိင္။
အားနည္းခ်က္-ေဘးသဘာ၀သြားကုိ ေသးေအာင္စားပစ္လုိက္ရတဲ့အတြက္၊ သဘာ၀သြားအထိနာပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ေၾကြသြားျပန္ထည့္တဲ့အခါ၊ ငုံမယ့္သြားကုိ ေသးႏုိင္သမွ်ေသးေအာင္စားပစ္လုိက္ရတဲ့အတြက္၊ သြားက်ဥ္တာမ်ဳိးခံစားရတတ္ပါတယ္။
-စုိက္သြားနဲ႔သဘာ၀သြားၾကားမွာ အစာေတြတြယ္ျပီး သြားဖုံးေရာဂါျဖစ္ေစႏုိင္ပါတယ္။
-သြားတုကုိကပ္ထားတဲ့ေဆးက အခ်ိန္ၾကာလုိ႔ ေပ်ာ္သြားအားနည္းသြားတဲ့အခါ၊ သြားတုကုိခ်က္ခ်င္းျဖဳတ္ျပီးေဆးျပန္ကပ္ရပါတယ္။ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာဒါကုိသတိမျပဳမိတဲ့အတြက္၊ ငုံထားတဲ့ စြပ္သြားေအာက္ကုိ အစာေတြ၀င္ေအာင္းျပီး၊ သဘာ၀သြားကုိပုိးစားသြားတာမ်ားပါတယ္။ ဒီလုိ ငုံထားတဲ့သြားပါပုိးစားျပီးႏွဳတ္ရျပီဆုိ စုိက္သြားတစ္တဲြလုံးပစ္လုိက္ရပါတယ္။ သုံးလုိ႔မရေတာ့ပါဘူး။

၂။ သြားအရွင္အစားထုိးျခင္း (removable denture)
ကုိယ္တုိင္ သြားတုကုိ ခံတြင္းထဲထည့္ျပီး၊ ၀ါးႏုိင္သုံးႏုိင္၊ ျပန္ျဖဳတ္ျပီးေဆးေၾကာသန္႔စင္ႏုိင္လုိ႔၊ အရွင္စုိက္လုိ႔ေခၚၾကပါတယ္။ သြားအားလုံးမက်ဳိးခင္၊ က်န္တဲ့သဘာ၀သြားေတြမွာ၊ ခ်ိတ္-ကြင္း စတာေတြနဲ႔ အလြယ္တကူျပဳတ္မထြက္ေအာင္၊ ခ်ိတ္ျပီးသုံးရတဲ့အရွင္စုိက္ကုိ removable partial denture-တစ္ပုိင္းအံကပ္လုိ႔ေခၚပါတယ္။ ေအာက္ပုံမွာေတြ႕ရတဲ့အတုိင္း သြားအတုေတြအျပင္၊ သြားဖုံးအတု (အပန္းေရာင္ acrylic resin ေခၚပုိလီမာတစ္မ်ဳိး) ကုိေပါင္းထည့္ထားတာကုိေတြ႕ရပါမယ္။ သြားအားလုံးမရွိေတာ့တဲ့သူေတြမွာ၊ သြားတစ္ေခြလုံးကုိ အရွင္စုိက္အတုထည့္တာကုိေတာ့ complete denture-အံကပ္အျပည့္လုိ႔ေခၚပါတယ္။ ေလထုဖိအား (atmospheric pressure) နဲ႔ ခံတြင္းထဲမွာျမဲေနတာျဖစ္ပါတယ္။ အေပၚသြားတစ္ေခြလုံးစုိက္ရတဲ့သူေတြအတြက္၊ ဒီလုိျမဲျပီးျပဳတ္မက်ေအာင္၊ ေလဖိႏုိင္တဲ့ဧရိယာက်ယ္ေအာင္၊ အာေခါင္မွာပါ၊ ဖုံးထားရပါတယ္။ အာေခါင္မွာကပ္ထားသလုိျဖစ္ေနတာေၾကာင့့္လည္း အာကပ္-အံကပ္လုိ႔ ျမန္မာလုိေခၚၾကပါတယ္။
ေအာက္အံကပ္အျပည့္တပ္ရတဲ့သူေတြမွာေတာ့၊ သြားတုကဖုံးထားတဲ့ဧရိယာကလည္းနည္းျပီး၊ လွ်ာကလည္းလွဳပ္ရွားေနတတ္တာေၾကာင့္၊ အေပၚအံကပ္နဲ႔စာရင္ ျမဲျမံမွဳအားနည္းပါတယ္။ အရွင္စုိက္က၊ သြားဖုံးေပၚတင္ထားျပီး၊ သြားဖုံးသားကုိ အဓိက အားျပဳ၀ါးရတာပါ။
အားသာခ်က္ - ေဘးသဘာ၀သြားေတြကုိ ေသးေအာင္စားပစ္ရန္မလုိ။
-သြားေနာက္ထပ္ႏွဳတ္ရလွ်င္လည္း ရွိျပီးသားအရွင္စုိက္အံကပ္တြင္ ထပ္ေပါင္းျပီးအစားထုိးႏုိင္။
-ကုန္က်စရိတ္နည္း
အားနည္းခ်က္- စားျပီးတုိင္းျဖဳတ္ေဆးရ။
- သန္႔ရွင္းမွဳမရွိရင္ ေဘးကပ္ရက္သြားကုိပုိးစား။
-အားျပဳထားေသာခ်ိတ္ေၾကာင့္သဘာ၀သြား၀န္ပုိ။
-သြားဖုံးသားကုိအားျပဳျပီး၀ါးရတဲ့အတြက္ ပင္ကုိယ္သြားလုိ ၀ါးအားမေကာင္း။
- သြားတုအျပင္၊ သြားဖုံးသားအတုနဲ႔ ၀န္ကုိျပန္႔သြားေအာင္ဧရိယာက်ယ္က်ယ္အုပ္ထားတဲအံကပ္ကုိပါးစပ္ထဲထည့္ထားရတဲ့အတြက္၊ က်င့္သားမရခင္အလြန္ေနရထုိင္ရခက္။
-ငါးႏွစ္တစ္ၾကီမ္ခန္႔ အသစ္လဲေပးရ။ (အခ်ိန္ၾကာလာရင္သြားဖုံးရုိးနိမ့္က်သြားျပီး အံကပ္က ေခ်ာင္လာတဲ့အတြက္)
-သြားဖုံးရုိးနိမ့္လာရင္ အံကပ္ျမဲျမံမွဳအားနည္းလာ။


၃။ သြားဖုံးရုိးအတြင္းသြားအေသစုိက္ျခင္း (dental implant)


ဒီနည္းကေတာ့၊ အခုေနာက္ဆုံးႏုိင္ငံတကာမွာသုံးျပီး ေခတ္စားလာေနတဲ့နည္းျဖစ္ပါတယ္။ သြားဖုံးရုိးထဲကုိ၊ titanium သတၱဳနဲ႔လုပ္ထားတဲ့ dental implant စုိက္ထည့္ျပီး၊ အေပၚကေၾကြသြားစုိက္တဲ့၊ သြားအေသစုိက္နည္းျဖစ္ပါတယ္။ titaniumနဲ႔အရုိးသားက၊ တဲြဆက္သြားတဲ့အတြက္ အရုိးမွာျပႆနာမျဖစ္မခ်င္းျပန္မျပဳတ္ႏုိင္ေတာ့ပါဘူး။ လက္ရွိနည္းလမ္းေတြထဲက အေကာင္းဆုံး၊ ႏွစ္ၾကာရွည္အခံဆုံးနည္းလမ္းျဖစ္ပါတယ္။
အားသာခ်က္- သြားဖုံးရုိးဟာ သြားႏွဳတ္ျပီးတာနဲ႔ တစ္ႏွစ္ကုိနည္းနည္းခ်င္းနိမ့္ဆင္းသြားပါတယ္။ ခုနကေျပာခဲ့တဲ့သြားအစားထုိးနည္းႏွစ္မ်ဳိးလုံးမွာ၊ ဒီသြားဖုံးရုိးနိမ့္ဆင္းတဲ့ျပႆနာဟာ၊ ေတာက္ေလွ်ာက္ျဖစ္ေနပါတယ္။ dental implant စုိက္ထည့္လုိက္ရင္ေတာ့၊ သြားဖုံးရုိးဟာ နိမ့္မဆင္းေတာ့ပါဘူး။
- သြားဖုံးရုိးထဲစုိက္ထည့္ထားတဲ့သတၱဳေခ်ာင္းေပၚအားျပဳျပီး စုိက္တင္ထားတဲ့သြားတုကုိ၀ါးတာျဖစ္တဲ့အတြက္၊ သဘာ၀သြားအတုိင္း၀ါးႏုိင္၊ သဘာ၀သြားလုိခံစားရ။
- ေဘးသြားအေကာင္းေတြကုိ ေသးေအာင္စားပစ္ရန္မလုိေတာ့။
အားနည္းခ်က္ - ကုန္က်စရိတ္ၾကီး။
- တစ္ႏွစ္တစ္ခါ ေဆးခန္းမွန္မွန္ျပန္ျပျပီး ထိန္းသိမ္းဖုိ႔လုိ
- ခံတြင္းသန္႔ရွင္းေရးပုံမွန္လုပ္ဖုိ႔အေရးၾကီး။
-သြားဖုံးရုိးနိမ့္ေနရင္၊ အရုိးသားျပန္တက္လာဖုိ႔ အစားထုိးကုသမွဳ (bone graft) အရုိးျပန္တည္ေဆာက္ကုသမွဳ (bone regenerative treatment) အရင္လုပ္ဖုိ႔လုိ။


သြားစုိက္နည္းအမ်ဳိးမ်ဳိးရွိေပမယ့္၊ ကုိယ္ႏွဳတ္လုိက္ရတဲ့သြားေနရာအေနအထား၊ အေရအတြက္နဲ႔၊ ကုိယ္တတ္ႏုိင္တဲ့အေပၚမူတည္ျပီး၊ အသင့္ေတာ္ဆုံးျဖစ္မယ့္နည္းကုိ ေရြးရမွာျဖစ္ပါတယ္။ Dental implant နဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ ကၽြန္ေတာ့္အရင္၊ မႏၱေလးသြား-ေဆးတကၠသုိလ္ကဆရာ၀န္တစ္ေယာက္၊ ကၽြန္ေတာ္အခုတက္ေနတဲ့ဌာနမွာဘဲတက္ေရာက္ျပီးစီးသြားျပီး အခုေလာက္ဆုိ ျမန္မာျပည္မွာ ကုသမွဳေတြလုပ္ေနေလာက္ပါျပီ။ ကၽြန္ေတာ္လည္း အခြင့္ေကာင္းေလးရခုိက္မွာ ရေအာင္ ၾကိဳးစားေလ့လာဆည္းပူးေနပါတယ္။ ျမန္မာျပည္ျပန္တာနဲ႔ စလုပ္ႏုိင္ေအာင္ ရည္မွန္းထားပါတယ္။ အၾကီးဆုံးျပႆနာက ကုန္က်စရိတ္ပါဘဲ။ ဒီဂ်ပန္မွာေတာ့ Dental implant နဲ႔ သြားသုံးေခ်ာင္းစုိက္ရင္၊ ကားအသစ္တစီး၀ယ္လုိ႔ရတဲ့ေငြပမာဏကုန္က်ပါတယ္။
ေနာက္ဆုံးေတာ့၊ အေမေပးထားတဲ့သဘာ၀သြားကုိ ေစာင့္ေရွာက္တာကမွ၊ ကုန္က်စရိတ္အနည္းဆုံး၊ အထိေရာက္ဆုံးျဖစ္တာေၾကာင့္၊ သြားေရာဂါကာကြယ္ေရးဦးစားေပးၾကပါလုိ႔၊ တုိက္တြန္းပါရေစ။

4 comments:

maung said...

not so much, I think. I mean cannot buy a car.
it costs a lot but not so much, if i can buy a car, i won't to fill up again. :D
I already did.
using health insurance,.

Dr. Nyan said...

Dear Maung,

You are very lucky to have your implant with health insurance, if it is true. Unfortunately, in Japan, no health insurance system covers dental implant treatment so that the patients have to bear all costs by themselves. In Tokyo Medical and Dental University, one implant treatment costs about 350,000 Yen. Open price for Toyota Passon is 966,000 Yen. What I wish to emphasize in this post is to take care one's natural teeth. Thank you.

WWKM said...

ေမာင္ ဆိုတဲ႔ ညီမေလးေရ. း)

ညီမေလးတို႔ က်ိဳးတိုမွာေတာ႔မသိဘူး. အမတို႔ တိုက်ိဳမွာ
ေတာ႔ အင္ပလန္႔သြားစိုက္ရင္ insuranceကလံုး၀ မခံဘူး
ညီမေလးေရ..
အစ္မရဲ႕ အရမ္းခင္ရတဲ႔ အိုကားစံ အင္ပလန္႔စိုက္ခ်င္လို႔
ဦးဥာဏ္တို႔ေက်ာင္းမွာ စိုက္ခ်င္ေပမယ္႔ ေစ်းကပိုမ်ားေန
လို႔ အမတို႔ အခုေနတဲ႔ျမိဳ႕မွာပဲစိုက္တာ တစ္ေခ်ာင္းကို
ေသာင္း ၄၀ နဲနဲေက်ာ္ေသးတယ္ ညီမေရ..insurance
ကလည္း မခံဘူးေလ...
နယ္ဘက္ေတြမွာ ေစ်းသက္သာမယ္ဆိုရင္ေတာ႔ မိုက္တာေပါ႔.. ဒါေပမယ္႔ အင္ပလန္႔ဆိုရင္ေတာ႔ အရမ္းၾကီး မသက္သာေလာက္ဖူးလို႔ထင္တာပဲ..
အမလည္း စိတ္ညစ္ေနတာ ဂ်ပန္ေရာက္မွ သြားေတြက
တကယ္မေကာင္းျဖစ္ေနလို႔ သြားေဆးခန္းခဏခဏ
ေရာက္ ပိုက္ဆံခဏခဏကုန္ေနလို႔ေလ.. အခုလည္း
သြားေတြက က်င္ေနဆဲပါပဲ.. ဆက္လုပ္ရဦးမယ္.. း)
အမကေတာ႔ အမတို႔မိသားစုရတဲ႔၀င္ေငြနဲ႔ အင္ပလန္႔စိုက္
မလားဆိုရင္ေတာင္ မစိုက္ေရးခ် မစိုက္နိုင္ပါရွင္.
အိပ္မက္ေတာင္မမက္ဖူး..ျမန္မာျပည္ေရာက္မွပဲ
အတိုးခ်ျပီး သက္သက္သာသာနဲ႔ သြားစိုက္ေတာ႔မယ္.အဟီးး း)))
ညီမေလးက သက္သက္သာသာနဲ႔ အင္ပလန္႔စိုက္လို႔ရ
တယ္ဆိုလို႔ အံ႔ၾသ၀မ္းသာမိပါတယ္ရွင္.
ဘယ္ျမိဳ႕မွာ အင္ပလန္႔တစ္ေခ်ာင္းကို ေစ်းဘယ္ေလာက္
နဲ႔ စိုက္လို႔ရတယ္ဆိုတာ သိခ်င္လို႔ ေျပာျပေပးပါဦးေနာ္.
အမရဲ႕ ဂ်ပန္မိတ္ေဆြေတြကိုေျပာျပေပးခ်င္လို႔ပါ။

က်န္းမာေပ်ာ္ရႊင္ပါေစ.

Ko Boyz said...

Hi Dr. Nyan, thanks for this post. I'm looking for such knowledge and it definitely suit my requirements. Thanks again.